1.จ้าง Internal Auditor ISO 27001 ภายนอกได้ไหม

คำตอบคือ ได้

องค์กรสามารถใช้บุคลากรภายนอกเพื่อดำเนินการ Internal Audit ISO/IEC 27001:2022 ได้ โดยประเด็นสำคัญไม่ใช่ว่า Auditor ต้องเป็นพนักงานขององค์กรหรือไม่ แต่ Auditor ต้องมีความสามารถที่เหมาะสม และการตรวจต้องรักษาความเป็นกลางและความเป็นอิสระตามหลักการ Audit

ISO 19011 ซึ่งเป็นแนวทางสำหรับการ Audit ระบบบริหาร ครอบคลุมทั้งหลักการ Audit การบริหาร Audit Programme การดำเนินการ Audit และการประเมิน Competence ของ Auditor.

ดังนั้นองค์กรที่ไม่มี Internal Auditor เพียงพอ หรือมีข้อจำกัดด้านความเป็นอิสระ สามารถเลือกใช้ External Internal Auditor เพื่อเข้ามาตรวจระบบแทนได้

2.ทำไมหลายองค์กรเลือกใช้ Auditor ภายนอก

ปัญหาที่พบได้บ่อยคือบุคลากรที่ดูแล ISO 27001 เป็นคนเดียวกับผู้จัดทำ Policy, Risk Assessment, SoA และกระบวนการต่าง ๆ

หากบุคคลเดียวกันต้องกลับมาตรวจงานที่ตัวเองจัดทำทั้งหมด ความเป็นอิสระของการ Audit อาจลดลง

การใช้ Auditor ภายนอกจึงช่วยให้องค์กรได้มุมมองจากบุคคลที่ไม่ได้อยู่ในกระบวนการประจำวัน และช่วยลดความเสี่ยงจากการ “คุ้นเคยกับระบบจนมองไม่เห็นช่องว่าง”

โดยเฉพาะองค์กรขนาดเล็กที่มีทีม ISMS เพียงไม่กี่คน การ Outsource Internal Audit อาจง่ายกว่าการสร้างทีม Auditor แยกขึ้นมา

3.Internal Auditor ISO 27001 ควรมีคุณสมบัติอะไร

การมี Certificate อย่างเดียวไม่ได้แปลว่าจะตรวจได้ดีทุกระบบ ในการเลือก Auditor ควรพิจารณาอย่างน้อย 5 ด้าน

3.1. เข้าใจ ISO/IEC 27001:2022 จริง

Auditor ควรเข้าใจข้อกำหนดของ Clause 4–10 รวมถึงความสัมพันธ์ระหว่าง

Context → Risk → Risk Treatment → Statement of Applicability → Control → Evidence

ไม่ควรใช้วิธีตรวจแบบถามเพียงว่า

มี Policy หรือไม่
มี Risk Assessment หรือไม่
มี Backup หรือไม่

แล้วสรุปว่าผ่าน

Auditor ที่เหมาะสมควรตรวจต่อว่าเอกสารและ Control เหล่านั้นถูกนำไปใช้งานจริงหรือไม่

3.2. มีความรู้ด้าน Audit

Auditor ต้องสามารถวางแผน ตรวจ เก็บ Evidence สัมภาษณ์ Sampling และเขียน Finding ได้อย่างเหมาะสม ตัวอย่างทักษะที่ควรมี ได้แก่

• Audit Planning
• Audit Sampling
• Interview Technique
• Evidence Evaluation
• Finding Writing
• Root Cause และ Corrective Action Follow-up

หลักสูตร Internal Auditor ของ BSI สำหรับ ISO/IEC 27001:2022 ก็ครอบคลุมการเตรียม Audit การดำเนินกิจกรรม Audit การจัดทำรายงาน และการ Follow-up ตามแนวทาง ISO 19011.

3.3. เข้าใจระบบ IT และ Cybersecurity

จุดนี้สำคัญมากสำหรับ ISO 27001 เพราะ Annex A ไม่ได้มีเพียง Policy แต่มี Technical Controls จำนวนมาก เช่น

• Access Control
• Privileged Access
• MFA
• Endpoint Security
• Vulnerability Management
• Backup
• Logging
• Network Security
• Cryptography
• Secure Development
• Change Management

ถ้า Auditor เข้าใจเฉพาะข้อกำหนด ISO แต่ไม่เข้าใจระบบ IT การตรวจอาจกลายเป็นการตรวจเอกสารเป็นหลัก ตัวอย่างเช่น การตรวจ Backup ที่ดีไม่ควรถามเพียงว่า

“มี Backup หรือไม่?”

แต่ควรดู Backup Configuration, Job Status, Failed Job และ Restore Test ด้วย

4. มีความเป็นอิสระจากสิ่งที่ตรวจ

Auditor ไม่ควรเป็นผู้รับผิดชอบโดยตรงต่อกระบวนการที่ตัวเองกำลังประเมินจนทำให้ Objectivity ลดลง

นี่เป็นหนึ่งในเหตุผลที่หลายองค์กรเลือก Auditor ภายนอก

โดยเฉพาะกรณีที่ทีม ISO มีขนาดเล็ก และคนที่รับผิดชอบ ISMS เป็นคนเดียวกับผู้จัดทำระบบ

อย่างไรก็ตาม การจ้างภายนอกไม่ได้ทำให้ “เป็นอิสระโดยอัตโนมัติ” องค์กรยังควรดูว่า Auditor หรือบริษัทนั้นมี Conflict of Interest กับงานที่กำลังตรวจหรือไม่

5. สามารถเขียน Finding ที่ใช้งานได้จริง

Finding ที่ดีต้องระบุให้ชัดว่า

• Requirement คืออะไร
• Auditor พบอะไร
• Evidence คืออะไร
• Gap อยู่ตรงไหน

ไม่ควรเขียนเพียง

“ระบบ Access Control ยังไม่ดี”

แต่ควรสามารถระบุได้ เช่น

จากการ Sampling User Account ของพนักงานที่พ้นสภาพ พบ Account จำนวนหนึ่งยังคง Active หลังวันสิ้นสุดการจ้างงาน และไม่พบ Evidence ของการ Review ตามกระบวนการที่องค์กรกำหนด

องค์กรจึงสามารถนำ Finding ไปทำ Root Cause Analysis และ Corrective Action ต่อได้จริง

6.Certificate อะไรที่ควรดู

สำหรับงาน Internal Audit ISO 27001 อาจพบ Auditor ที่มีคุณวุฒิ เช่น

• ISO/IEC 27001 Internal Auditor
• ISO/IEC 27001 Lead Auditor
• CISA
• CISM
• Security-related Certification

แต่ไม่ควรเลือกจาก Certificate อย่างเดียว

ตัวอย่างเช่น Lead Auditor ที่เก่ง Management System อาจไม่ได้เชี่ยวชาญ Microsoft 365, Firewall, Network หรือ Cloud ในระดับเดียวกับ IT Auditor

ในทางกลับกัน IT Auditor ที่ Technical มากแต่ไม่เข้าใจข้อกำหนด ISO 27001 ก็อาจเขียน Finding ไม่เชื่อมโยงกับ Audit Criteria ได้

ดังนั้นสำหรับ ISO 27001 ที่มีระบบ IT เป็นส่วนสำคัญ ควรมองหาคนที่มีทั้ง ISO Audit Competence + IT/Cybersecurity Knowledge

7.Internal Auditor กับ Certification Auditor ต่างกันอย่างไร

ต้องแยกสองบทบาทนี้ออกจากกัน

Internal Auditor ทำหน้าที่ช่วยองค์กรตรวจสอบระบบของตัวเอง

ส่วน Certification Auditor ทำงานให้ Certification Body เพื่อพิจารณาการรับรอง

ISO เป็นผู้พัฒนามาตรฐาน แต่ไม่ได้เป็นผู้ Certification องค์กรโดยตรง.

ดังนั้นการจ้างบริษัทมาทำ Internal Audit ไม่ได้หมายความว่าบริษัทนั้นสามารถออกใบรับรอง ISO 27001 ให้ได้

และถ้าบริษัทใดให้ทั้ง Consulting และ Certification ต้องมีการจัดการเรื่อง impartiality ตามข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง ซึ่ง Certification Bodies ให้ความสำคัญกับเรื่องนี้อย่างมาก.

8.ควรจ้าง Auditor ภายนอกเมื่อใด

การใช้บุคคลภายนอกมา Internal Auditor เหมาะกับกรณี เช่น

• ไม่มี Internal Auditor ในองค์กร
• ทีม ISO มีขนาดเล็ก
• ผู้จัดทำระบบไม่สามารถตรวจงานตัวเองได้อย่างเหมาะสม
• ต้องการมุมมองจากผู้ตรวจอิสระ
• กำลังเตรียม Certification Audit
• กำลังเตรียม Surveillance Audit
• ระบบมี Technical Controls จำนวนมาก
• เคยถูก Finding เดิมซ้ำหลายครั้ง
• ต้องการตรวจเชิงลึกมากกว่า Document Review

โดยเฉพาะก่อน Certification หรือ Surveillance Audit การใช้ Auditor ภายนอกสามารถช่วยให้องค์กรเห็น Gap จากมุมของคนที่ไม่ได้อยู่กับระบบทุกวัน

9.แล้วควรเลือก Internal Auditor ISO 27001 อย่างไร

ก่อนจ้าง แนะนำให้ถามผู้ให้บริการอย่างน้อยว่า

1. ใครจะเป็น Auditor ตัวจริง
2. Auditor มีประสบการณ์ด้าน ISO 27001 กี่ปี
3. มีประสบการณ์ IT Audit หรือ Cybersecurity หรือไม่
4. ตรวจ Clause 4–10 ครบหรือไม่
5. ตรวจ Annex A ตาม SoA หรือไม่
6. มีการ Sampling ระบบจริงหรือไม่
7. ตรวจ Technical Evidence หรือแค่เอกสาร
8. Deliverables หลัง Audit มีอะไรบ้าง
9. มี Follow-up Corrective Action หรือไม่
10. มี Conflict of Interest กับระบบที่ตรวจหรือไม่

โดยเฉพาะคำถามข้อ 6–7 สำคัญมาก

เพราะถ้าผู้ให้บริการตอบว่าตรวจผ่านการสัมภาษณ์และดูเอกสารเป็นหลัก องค์กรควรพิจารณาว่าเพียงพอกับความเสี่ยงและขอบเขต IT ของตัวเองหรือไม่

10.หลังจบ Internal Audit ควรได้รับอะไร

บริการ Internal Audit ที่ดีไม่ควรจบด้วย Excel Checklist อย่างเดียว

อย่างน้อยควรมี

• Audit Plan
• Audit Checklist / Working Paper
• Evidence หรือ Sampling Record
• Audit Findings
• Nonconformity / Observation / OFI
• Internal Audit Report
• Management Summary
• Corrective Action Tracking
• Follow-up หรือ Verification

รายงานควรทำให้ผู้บริหารเห็นได้ว่า

อะไรคือปัญหา → Risk คืออะไร → ต้องแก้อะไร → ใครรับผิดชอบ → เมื่อไรต้องเสร็จ

11.Internal Audit ภายนอกไม่ได้มีไว้เพื่อ “ตรวจให้ผ่าน”

ประเด็นนี้สำคัญ

การจ้าง Auditor ภายนอกไม่ควรมีเป้าหมายเพื่อให้ผู้ตรวจช่วยตอบว่า “Conform” ให้ครบทุกข้อก่อน Certification

Auditor ที่ดีควรกล้าระบุ Gap ที่พบจริง

เพราะการเจอ Nonconformity ใน Internal Audit ยังมีเวลาสำหรับแก้ไข

ดีกว่าไปพบปัญหาเดียวกันใน Certification Audit

12.สรุป

องค์กรสามารถ จ้าง Internal Auditor ISO 27001 ภายนอกได้ และในหลายกรณีอาจเหมาะกว่าการใช้บุคลากรภายใน โดยเฉพาะเมื่อองค์กรมีข้อจำกัดด้านบุคลากร ความเป็นอิสระ หรือ Technical Expertise

สิ่งสำคัญในการเลือก Auditor ไม่ใช่ดู Certificate เพียงอย่างเดียว แต่ควรพิจารณา

ISO Knowledge + Audit Competence + IT/Cybersecurity Knowledge + Independence + Quality of Reporting

สำหรับองค์กรที่มีระบบ IT ซับซ้อน ควรเลือก Auditor ที่สามารถตรวจได้ทั้ง Management System และ Technical Controls เพื่อให้ Internal Audit สะท้อนความเสี่ยงขององค์กรได้จริง

ต้องการ External Internal Auditor ISO/IEC 27001:2022?

DataFlow Consult ให้บริการ Internal Audit ISO/IEC 27001:2022 และ IT Audit ครอบคลุม Clause 4–10, Risk Management, Statement of Applicability, Annex A Controls และ Technical Evidence พร้อม Audit Findings และรายงานสำหรับใช้เตรียม Certification หรือ Surveillance Audit

Email: contact@dataflowconsult.com
โทร: 063-4563698